Debian ile ilgili Sıkça Sorulan Sorular ve İpuçları

Bir işletim sistemi bilgisayarınızın çalışmasını sağlayan bir dizi temel program ve araçtan oluşmuş bir yazılım topluluğudur. İşletim sisteminin merkezinde çekirdek (kernel) yer alır. Çekirdek, bilgisayardaki en temel programdır; bütün temel işleri yönetir ve diğer programları başlatmanızı sağlar.

Debian İşletim sistemini oluşturan temel araçların çoğu GNU Projesi'nden gelmektedir. Bu sebeple Debian Gnu/Linux olarak adlandırılır. Bu adlandırma Linux çekirdeğini kullanarak inşa edilen ve üzerinde GNU Projesinin temel bileşenlerini barındıran Debian işletim sistemini tarif eder.

Debian Linux çekirdeğinin yanısıra farklı çekirdekler ile de çalışabilmesini sağlayacak çalışmalar yürütür.

Gnu/Hurd : Hurd, (Mach gibi) bir mikro çekirdeğin üstünde çalışarak farklı birçok özellik sunan bir sunucular bütünüdür. Hurd, GNU projesi tarafından üretilmiş ücretsiz bir yazılımdır. Detaylı bilgi için http://www.debian.org/ports/hurd

Gnu/NetBSD : NetBSD çekirdeğine uyumluluk projesidir. Detaylı bilgi için http://www.debian.org/ports/netbsd

Gnu/kFreeBSD : kFreeBSD çekirdeğine uyumluluk projesidir. Detaylı bilgi için http://www.debian.org/ports/kfreebsd-gnu

Debian İşletim sistemini oluşturan temel araçların çoğu GNU Projesi'nden gelmektedir. Bu sebeple Debian Gnu/Linux olarak adlandırılır. Bu adlandırma Linux çekirdeğini kullanarak inşa edilen ve üzerinde GNU Projesinin temel bileşenlerini barındıran Debian işletim sistemini tarif eder.

Debian sağlam ve uzun süre test edilmiş sürümler sunabilmek için sürüm çıkarmada çok aceleci davranmaz. Genellikle 1-2 yılda bir sürüm çıkarır en geç olarak da 2-3 yıl sürer. Debian'ın her sürümüne bir kod adı verilir. Debian geliştiricilerinden Bruce Perens'in Disney'e filmler yapan bir şirketde çalışmasından dolayı Debian sürümlerine verilen isimler Toy Story filminden alınmıştır. Bununla birlikte bir Debian sürümü çıktığı zaman kod adının yanısıra sürüm numarasıda verilir. Halen test aşamasında olan Sarge kod adlı sürüm muhtemelen 3.1 sürüm numarası ile Debian 3.0 (Woody) sürümünün yerine alacaktır.

Debian temelde üç farklı yazılım kümesi içerir. Bunlar;

Bir paketin kararsız sürümden test sürümüne dahil edilebilmesi için belirli kriterleri sağlamış olması gerekir. Birtakım kriterleri geçen kalıcı olmayan paketler test sürümüne dahil edilirler. Test sürümüne dahil edilen paket ve bu pakete bağımlı olan diğer paketler de hiçbir kritik sürüm hatasına sahip olmamalıdır. Test sürümü her zaman için uyarı anında kararlı sürüme hazır olmalıdır. Dolayısıyle bu küme Uyarı anında kararlı sürüme hazır ol! felsefesi ile oluşur.

Bu temel sürümlerin haricinde experimental (deneysel) sürüm daha doğrusu deneysel depo vardır ki, bu depo bazı kritik paketlerin ilk olarak denendiği yerdir. Ancak bu durum her paket için geçerli olmayabilir.

Kararlı sürüm herzaman için en son anons edilmiş resmi sürümdür. Bu sürüm ile ilgili en güncel bilgiyi www.debian.org adresinden öğrenebilirsiniz. Ancak Debian'ın yapısı gereği aynı anda geliştirilmeye devam edilen Test ve Kararsız sürümler vardır.

Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için Sürümler Arası Geçiş İşlemleri bölümüne göz atabilirsiniz.

Debian depoları, bazı yazılımların lisans sorunlarından veya farklı kısıtlamalardan dolayı farklı bölümlere ayrılmak zorunda kalmıştır. Debian'ın amacı DFSG (Debian Free Software Guidelines) kurallarına uygun paketler kullanmak ve sistemin temelini bunun üzerine inşa etmektir. Sistemin temeli DFSG'ye uyan paketler ile oluşturulur, bu kurala uymayan veya farklı sebeplerle temel sistem paketleri arasına giremeyen yazılımlar farklı bölümlerde kullanıcıya sunulurlar.

main : main ve non-US/main bölümünde yer alan paketlerin hepsi DFSG (Debian Free Software Guidelines) ile tam uyumlu olmak zorundadır. Buna ilave olarak main bölümünde yer alan paketler;

Benzer şekilde non-US/main bölümünde yer alan paketler de;

contrib: contrib ve non-US/contrib bölümünde yer alan paketlerin hepsi DFSG (Debian Free Software Guidelines) ile tam uyumlu olmak zorundadır. Buna ilave olarak contrib ve non-US/contrib bölümünde yer alan paketler;

Daha da ötesi, contrib bölümünde yer alan paketler derleme ve çalışma için non-US bölümündeki paketlere ihtiyaç duymamalı.

non-free: non-free veya non-US/non-free bölümünde yer alan paketler bazı sebeplerden dolayı DFSG (Debian Free Software Guidelines) ile uyumlu değillerdir. Bu sebepler, yasalardan kaynaklanan kısıtlamalar olabildiği gibi, yazılımın lisansı ile de ilgili olabilir.

Buna ilave olarak non-free veya non-US/non-free bölümünde yer alan paketler;

non-US: Çeşitli yasal kısıtlardan dolayı USA içerisinde bulundurulması yasak olan yazılımları içerir. Bunlar genelde kriptolojik yazılımlardır.

Bu bölümde yer alan yazılımlar USA dışındaki sunucularda barındırılır ve o sunucular üzerinden kullanıma sunulur.

Bir yazılımın .deb paketi ilk önce kararsız depodaya gönderilir (bazı paketler experimental depo'dan denenmeye başlanılabilir). İlgili yazılım kararsız depoda denenmeye başlanılır, Debian'ın destek verdiği tüm mimariler için de geri planda buildd yardımı ile derlenip, mümkün olan tüm koşullar altında çalışması test edilir. Bu esnada çıkan problemler http://bugs.debian.org adresi üzerinden anons edilir, paketi yapan kişi gerekiyorsa ve yazılımıda kendisi yapmamışsa, sadece paketleme işleminden sorumluysa yazılımı yapan kişi ile de irtibata geçerek ortaya çıkan aksaklıkları giderir ve yeni halini tekrar depoya gönderir, yukarıdaki testler yine paketin son hali için devam eder. Paketin belirli bir olgunluğa ulaştığı düşünüldüğünde paket Test (testing) deposuna aktarılır. Paket için bu olgunluktan kasıt en azından paket bağımlılığı ve kurulum problemi gibi ciddi boyutdaki problemlerinin olmadığı kanaatidir.

Testing deposuna aktarılan paket, aynı şekilde teste tutulmaya devam eder. Burada önemli olan testing deposunda yer alan paketlerle ve desteklenen mimarilerin hepsinde ne şekilde çalıştığıdır. Bu testler esnasında oluşan aksaklıklar yine paket yapıcısı tarafına iletilerek giderilmesi sağlanır. Bir paket en fazla testing deposunda kalır ve denenir. O paketin tüm testleri olumlu olsa bile testing deposunda yer alan paketlerin hepsinin testleri tamamlanmadan, testing deposunun tümüyle kararlı hale ulaşması ve hatalardan arındırılması sağlanmadan, kararlı sürüme geçirilmez. Bu kısımdaki sürecin işleyişi ile ilgili daha detaylı bilgiye "http://www.nl.debian.org/devel/testing adresinden ulaşabilirsiniz.

Testing sürümünde yer alan tüm paketler istenilen kararlı seviyeye ulaşınca ve tespit edilen bütün hatalardan arındırılıp desteklenen tüm mimarilerde de sorunsuz olarak çalıştığı uzun süreli test edilip gözlemlendikten sonra, kararlı sürüm ilan edilir. Testing depso tümüyle kararlı (stable) sürüm olarak anons edilirler. Test deposundaki bu paketlerin yerinede kararsız (unstable) depodaki paketler kaydırılır. Kararsız sürüm içinde ilgili depoya yeni paketler gönderilerek yeni bir süreç başlatılmış olur.

Bir önceki sorunun yanıtında bu sorunun yanıtıda kısmen var. Tekrar özetlemek gerekirse;

Kararlı (stable) Sürüm: Kritik öneme sahip ayrıca ftp, mail, http gibi çeşitli hizmetin verilmesi işlemini yürütecek bir sunucuda tercih kesinlikle kararlı sürüm olmalıdır.

Test (testing) sürümü : Kararlı sürüme nispeten daha yeni paketlerden oluşmuş sistem kullanmak isteyen masaüstü uygulamaları için uygun bir tercih olacaktır. Her ne kadar test sürümü olsa bile, test sürümünün kararlılığı bile çoğu zaman masaüstü kullanıcıları için yeterli seviyede olmuştur. Özellikle test sürümünün kararlı sürüm olarak anons edilmesine çok az kaldığı dönemlerde bu kararlılık ve paket bütünlüğü hat safhaya ulaşır.

Kararsız (unstable) sürüm: Buda macerayı seven ve her zaman kullandığı paketlerin mümkün olan en son sürüm olmasını isteyen masaüstü kullanıcıları tarafından tercih edilebilir. Bu sürümde depoya girip/çıkan paket trafiği hayli yüksektir. Özellikle yeterli internet bağlantısı olan ve debian yönetimi konusunda belli bir deneyime ulaşmış kullanıcılar tarafından tercih edilmesi uygun olacaktır. Zira depoda yer alan paketlerin hatasız olma ve diğer paketlerle bütünlük içerisinde çalışabilme garantisi yoktur.

Melez (Karışık Sistem) Yine maceraya düşkün ve Debian sistemi konusunda artık belirli bir noktaya gelmiş olan kullanıcılar, kararlı/test/kararsız depolarından muhtelif paketleri kullanarak melez bir sistem oluşturmak isteyebilir. Debian bu konuda da esnek seçenekler sunmaktadır. Konu ile ilgili Apt-Pinning belgesine bakabilirsiniz.

Aşağıda bu durumu resmeden bir şekil görmektesiniz.

Şekil 1.1.

Sunucu olarak işlev gören makine sadece kararlı (stable) depoyu kullanmakta. Diğer kullanıcılar tercihlerine göre test veya kararsız depoları kullanmaktadırlar.

Yine burada belirtilen deneysel (experimental) depo sadece bazı kritik paketlerin ilk kez denenmeye başlanıldığı depodur.

Debian-install (d-i) Debain'ın yeni nesil kurulum sihirbazıdır.

Aslında Debian-installer sahip olduğu yetenekler ve alt yapı olarak grafik tabanlı kuruluma çok kolayca adapte edilecek şekilde dizayn edilmiştir. Bu gelecekte -seçimlide olsa- grafik tabanlı kurulumun sağlanabileceğinin işareti sayılabilir. Ancak şu an için Debian-install ile grafik tabanlı kurulum yapabilmek mümkün değildir.

Debian birçok mimariye destek verdiğinden kurulum sihirbazının her mimaride sorunsuz olacak çalışabilmesi en önemli konudur. Desteklenen mimarilerden bazıları (S/390 mainframe gibi) sadece text tabanlı kurulumu mümkün kılmaktadır bu da Debian'ı en azından şu an için grafik tabanlı kurulumu sağlamaktan alıkoyacak haklı bir sebeptir.

Sarge_d-i , test sürümününde bulunan Debian-installer ile gelir. İmaj dosyaları günlük olarak yenilenir.

Sid_d-i, kararsız sürümde yer alan Debian-installer ile gelir, fakat test deposuna ait paketleri içerir. Yine aynı şekilde buna ait imaj dosyaları günlük olarak yenilenir. Tek farkı kararsız sürümdeki Debian-installer'ı kullanmasıdır.

Tabiki, bir üst sürüme terfi (upgrade) işlemleri problemsiz olarak yapılabilmektedir. Ancak üst sürümden daha alt bir sürüme geçiş yapmak her zaman istenilen sonucu vermeyebilir yada zahmetli olabilir. Bu açıdan bir sistemi üst bir sürüme terfi ederken, sistemi artık bir önceki sürüme tekrar dönüştürmeyeceğinize emin olarak hareket etmek en doğru olanıdır.

Bu konuda daha detaylı bilgi için Sürümler arası geçiş işlemleri konulu bölümü okuyabilirsiniz.

Evet melez (karışık) bir sistem oluşturabilirsiniz. Bu konu ile ilgili apt-pinnig konusuna göz atmanız gerekir.

Bunun için iki farklı yöntem izlenebilir;

Birinci yöntem olarak kurulumu başaltırkan uzman (expert) modda başlatırsanız Apt kaynaklarının ayarlanacağı zaman sizden kullanmak istediğiniz sürüm bilgisi istenecektir. Bu kısımda Sid depolarını seçerek bu işlemi gerçekleştirebilirsiniz.

İkinci ve daha çok tercih edilen bir yöntem olarak Sarge depolarından kurulumu yaparsınız daha sonra /etc/apt/sources.list dosyanızdaki depoları Sid için uygun hale getirerek apt-get update ve ardından da apt-get dist-upgrade komutu ile sürümünüzü Side geçirebilirsiniz.

Debian Yerelleştirme projesi sayesinde, Sarge kurulumdan itibaren Türkçe desteğine sahip olmuştur. Yerelleştirme çalışmaları bir yandan sürekli devam etmekle birlikte şu an için Türkçe desteği açısından çok iyi bir seviyededir.

Sarge'yi iki farklı cd ile kurabilirsiniz. Şayet yeterli Internet bağlantınız varsa temel kurulumu cd üzerinden yapıp geriye kalan tüm gerekli paketleri Internet üzerinden kurabileceğiniz "netinst" cd'sini temin edebilirsiniz. Bu cd yaklaşık 110 MB civarındadır ve sadece temel kurulumu içerir.

Yeterli internet bağlantınız yoksa Debian tarafından genelde haftalık olarak oluşturulan testing sürümünün tam kopyasını içeren cd'lerden ilk veya ilk iki cd'yi temin etmeniz yeterli olur. Debian'ın test sürümü sürekli güncellenen bir özelliğe sahip olduğu için cd'lerin tamamını edinmeniz gerekmez. Belli bir müddet sonra bu cdler güncelleğini çoktan yitirmiş olacaklardır. Debian cd'leri en fazla tercih edilen paketler ilk cdlerde yer alacak şekilde oluşturulur dolayısıyla sizin ihtiyacınız için gerekli olacak olan paketlerin pek çoğu ilk cd'ler içinde yer alacaktır.

Debian cdlerini temin edebileceğiniz adres bilgilerine http://cdimage.debian-tr.org adresinden ulaşabilirsiniz.

Hayır kurulum için tüm iso dosyalarını temin etmenize gerek yok. Şayet yeterli hızda internet bağlantınız varsa "Internet üzerinden kurulum" (netinst) cd'si ile temel kurulumu yapıp gerekli gördüğünüz diğer paketleri internet bağlantınız üzerinden kolayca kurabilirsiniz.

Diğer yandan yine kurulum cd'lerinden sadece ilk cd ilede kurulumu tamamlayabilir, ihtiyacınız olan paketleri yine Internet bağlantınız üzerinden kurabilirsiniz.

Yeterli Internet bağlantınız yoksa, muhtelemen ilk cd kurmak istediğiniz (en kötü ihtimalle ilk iki cd) paketlerin pek çoğunu içerecektir.

CD kopyaları için ISO dosyaları oluşturulurken en popüler paketler ilk CD'lerde yer alacak şekilde cd kopyaları oluşturulur. En populer olan X,gcc, KDE ve GNOME gibi paketlerin tümü genelde ilk cd içerisinde yer almış olur.

CD kopyaları için ISO dosyaları oluşturulurken en populer paketler ilk CD'lerde yer alacak şekilde cd kopyaları oluşturulur. En populer olan X,gcc, KDE ve GNOME gibi paketlerin tümü genelde ilk cd içerisinde yer almış olur.

1 nolu CD iki farklı versiyon ile sunulur. Biri normal versiyon diğeri ise Amerika dışına çıkarılması yasal olmayan yazılımları da içeren NONUS versiyondur. Bu cd Amerika dışındaki sunucularüzerinden dağıtılır. NONUS cd Amerika içerisindeki sunucularda host edilmez.

NONUS versiyonu içerisinde normal versiyondaki paketlere ilave olarak, genelde kriptolojik yazılımlar bulunur.

Amerika dışındaki kullanıcılar 1. cd olarak NONUS versiyonunu indirebilirler. Normal versiyon olan cd'yi indirmiş olsanız bile sources.list dosyanızda Non-Us böumunu belirterek bu kısımda yer alan paketleri kurabilirsiniz.

Masaüstü kullanımı için minimum Pentium 100, Sunucu kullanımı için ise minimum Pentium-II 300 olması tavsiye edilir. Sunucu için önerilen bu minimum donanım ihtiyacı, kullanacağınız sunucunun taşıyacağı yük miktarına göre değişiklik arzeder. Bazen daha düşük donanımlar bile sunucu olarak işinizi görebilir.

Masaüstü uygulamaları olmayacaksa; minimum 24 MB bellek ve 450 MB disk alanı yeterli olacaktır.

Masaüstü uygulamaları olacaksa; minimum 64 MB bellek ve 1 GB disk alanı yeterli olacaktır.

Sunucu uygulamaları için; minimum 128 MB bellek ve 4 GB disk alanı yeterli olacaktır. Yine burada zikredilen disk ve bellek alanı, sunucunun yük durumuna göre bir miktar daha düşük seviyede olabilir.

Sarge, tüm standart bileşenleri içeren en temel kurulumda 178 MB yer kaplaycaktır.

	Not
	Masaüstü kurulumu KDE ve GNOME'u içerir

Hayır, IA64 Intel'in Itanium mimarisidir. Intel'in AMD64 ile eşdeğer olan mimarisi EM64T (Extended Memory 64 Technology)'dir. Intel'in bu mimarisi EM64T mimarisi X86-64 olarakda bilinir. Bu bağlamda, IA64 tamamen farklı bir mimari olup AMD64 ile eşdeğer değildir.

AMD64, AMD'nin 64 bit mimarisine verdiği isimdir. AMD64 ile Intel X86-64 (EM64T) aynı mimariye sahiptir. Debian AMD ve Intel işlemcileri 64 bit desteği ile çalıştırabilecek yeteneğe sahiptir. Debian 64 bit mimarisi için verdiği desteği bu mimarinin mucidinin AMD olmasından dolayı, AMD64 olarak isimlendirmiştir. Debian AMD64, hem Intel hem de AMD'nin 64 bitlik mimarilerinde çalışır.

AMD64 için http://debian-amd64.alioth.debian.org/install-images/ adresinden gerekli imaj dosyasını temin edebilirsiniz.

Kısa yanıt: pure64 kullanmalısınız.

Detaylı açıklama: Esasında 64 bitlik programlar 64 bitlik kitaplıkları gerektirir. Benzer şekilde 32 bitlik programlar da 32 bitlik kitaplıkları gerektirir.

pure64 sadece 64 bitlik kitaplıkları kullanır ve 32 bitlik programları çalıştırmaz. (Mesela Flash, Openoffice gibi..)

biarch ise 32 bitlik programların da sisteme yüklenilebilmesine ve çalıştırılabilmesine imkan sağlar.

gcc-3.4 ise farklı mimariler için mimarilerin özelliklerine uygun şekilde ilgili programların derlenebilmesini sağlar.

Bazı 32 bitlik yazılımların 64 bit emulasyonu yaparak çalışabilen paketleri mevcut. Misal, OpenOffice için http://debian-amd64.alioth.debian.org/openoffice.org/ adresinden 64 bit emulasyonu yaparak çalışabilen paketleri indirip kurabilirsiniz.

Bu şekilde temin edemeyeceğiniz paketleri chroot yardımı ile belirli bir bölgeye hapsederek kurup kullanabilirsiniz.

http://www.debian.org/intro/why_debian.tr.html ve http://www.debian-tr.org/?q=why-debian adreslerine göz atabilirsiniz.

Sarge kurulumu için gerekli bilgilere http://www.debian-tr.org/sarge-install adresinden ulaşabilirsiniz.

Ayrıca daha detaylı Sarge belgesi için http://www.serdaraytekin.com/docs/os/debian/sarge/book/ adresine başvurunuz.

Debian GNU/Linux çekirdeği

apt-cache search kernel-image

2.1.4. Çekirdeği nasıl derleyebilirim?

Çekirdek derleme işlemini burada sadece ana hatları ile ele alabiliriz. Bu konuda daha doyurucu bilgi için mutlaka çekirdek-nasıl belgelerine başvurunuz.

Öncelikle çekirdeğin kaynak kodlarına ve derlemek işleminde bize yardımcı olacak olan araçlara ihtiyacımız olacak. Çekirdeği derlemek için gerekli olan araçları kernel-package paketini kurarak temin edebilirsiniz. Bunun yanısıra, libncurses5-dev ve libc6-dev paketlerine de ihtiyacınız olabilir.

Derlemek istediğiniz çekirdek sürümünün kaynak kodunada apt-cache search kernel-source ile göz atıp, uygun olanını yine apt-get install kernel-source-[surum-no] (apt-get install kernel-source-2.6.8 gibi) şeklinde kurabilirsiniz.

Çekirdeğin derlenmesi ve yüklenmesi için gereken işlemleri en kaba haliyle özetleyelim;

apt-get install libc6-dev gcc make libncurses5-dev kernel-package
apt-cache search kernel-source (uygun olanı gelen listeden bulunup indirilecek)
apt-get install kernel-source-[sürümü] (kernel-source-2.6.8 gibi)
cd /usr/src/
tar -jxvf kernel-source-[sürümü].tar.bz2
ln -sf kernel-source-[sürümü] linux ('ln -sf kernel-source-2.6.8 linux' gibi)
cd /usr/src/linux
cp /boot/config-[mevcut_çekirdeğin_sürümü] .config

Yukarıda config-2.4.27-2-386 ile ifade edilen dosya, sizde /boot/ yer içerisinde yer alan ve config ile başlayan dosya. Buradaki ayar dosyası sisteminizde şu an kullandığınız çekirdeğe ait dosya olmalı. Sizde bu config-2.6.8 gibi bir dosya veya daha farklı bir sürüme ait dosya da olabilir. Ardından;

make oldconfig
make menuconfig
make-kpkg clean
make-kpkg kernel-image --initrd
cd ..
dpkg -i kernel-image-[..] (Yeni oluşan çekirdek imaj dosyasının tam ismi)

Kurulumdan sonra kullandığınız önyükleyici yöneticiniz içerisine uygun şekilde kayıt girilmiş olacaktır. Size kalan makineyi yeniden başlatıp kontrol etmek olacaktır. Açılış işleminde sorun yaşarsanız, önyükleyici menüsünden daha önce kullandığınız çekirdeği seçerek açılış işlemini gerçekleştirebilirsiniz. Daha sonrasında yaptığınız işlemleri tekrar kontrol ederek, yeni çekirdeği yeniden derlemeye çalışabilirsiniz.

Daha detaylı bilgi için http://newbiedoc.sourceforge.net/system/kernel-pkg.html adresindeki bilgilere mutlaka göz atınız.

	Not
	Yukarıdaki adımlar sırasında size yöneltilecek sorulara öntanımlı değerlerini uygulamak üzere, Enter ile yanıt verebilirsiniz.

k6 - AMD K6/K6-II/K6-III için optimize edilmiştir.
k7 - AMD K7 (Athlon/Duron/Thunderbird) için optimize edilmiştir.
k7-smp - AMD K7 (Athlon/Duron/Thunderbird) için SMP (çoklu işlemci desteği) olarak optimize edilmiştir.

k7 - AMD K7 (Athlon/Duron/Thunderbird) için optimize edilmiştir.
k7-smp - AMD K7 (Athlon/Duron/Thunderbird) için SMP (çoklu işlemci desteği) olarak optimize edilmiştir.

amd64-generic - Tüm AMD64 ve uyumlu mimarilerde çalışır.
amd64-k8 - AMD64 için optimize edilmiştir.
amd64-k8-smp - AMD64 için SMP (çoklu işlemci desteği) olarak optimize edilmiştir.

em64t-p4 - EM64T için optimize edilmiştir (HT desteği aktif değil).
em64t-p4-smp - EM64T için SMP (çoklu işlemci desteği) olarak optimize edilmiştir.

Debian GNU/Hurd çekirdeği

Debian GNU/kFreeBSD çekirdeği

Sorun kurulum sırasında ortaya çıkıyorsa, kurulum esnasında uygun yerde ALT+F3 ile debian-installer tarafından verilen hata mesajlarına bakarak ethernet kartınız ile ilgili modülün yüklenip, yüklenmediğini veya bununla ilgili bir hata mesajı üretilip üretilmediğine bakarak sorunu tespit etmeye çalışabilirsiniz.

Kurulumdan sonra "lspci" komutu ile ethernet kartınızın marka ve modelini öğrenip, google'dan hangi modüle ihtiyacınız olduğunu öğrenmeye çalışabilirsiniz. Ethernet kartınız mevcut çekirdek tarafından desteklenmiyorsa, ethernet kartınız için çekirdek yaması olup olmadığına veya linux sürücüsü olup olmadığını öğrenip uygun bir yöntem ile kartınızı tanıtmaya çalışabilirsiniz. Bu yöntem bulacağınız yamayı çekirdeğe uygulayarak kendinize özel çekirdek imajını oluşturmak veya ethernet kartının linux sürücüsünü ayrı bir şekilde derleyip, yüklemek süretiyle olabilir.

Ayrıca kurulum esnasında, varsayılan kurulum parametreleri yerine kuruluma başlarken "linux26" parametresini kullanarak, kurulumun 2.6.x çekirdek ile yapılmasını sağlayarak da ethernet kartınızın 2.6 serisi çekirdek tarafından tanınmasını deyebilirsiniz.

eth0 arabiriminin DHCP üzerinden IP almasını sağlayabilmek için öncelikle sisteminizde herhangibir dhcp-client paketinin (dhcp-client veya pump gibi) sisteminizde kurulu olduğundan emin olunuz.

Daha sonra /etc/network/interfaces dosyasında aşağıdaki satırların olmasına dikkat ediniz.

auto eth0
iface eth0 inet dhcp

/etc/init.d/networking restart veya ifup eth0 şeklinde eth0 arabiriminizin DHCP sunucuzu üzerinden IP adresini almasını sağlayabilirsiniz.

"auto eth0" satırı her açılışta eth0 arabiriminin aktif edileceğini ifade eder.

Konu ile ilgili daha detaylı bilgiye http://www.debian-tr.org/?q=debian-networking adresinden ulaşabilirsiniz.

/etc/network/interfaces dosyanıza aşağıdaki biçeme uygun kaydı elle girmek suretiyle yapabilirsiniz.

	auto eth0
	iface eth0 inet static
    	address AAA.AAA.AAA.AAA
    	netmask NNN.NNN.NNN.NNN
    	gateway GGG.GGG.GGG.GGG

veya etherconf paketini yükleyerek dpkg-reconfigure etherconf ile bu işlemleri görsel olarak yapabilirsiniz.

"auto eth0" satırı her açılışta eth0 arabiriminin aktif edileceğini ifade eder.

Konu ile ilgili daha detaylı bilgiye http://www.debian-tr.org/?q=debian-networking adresinden ulaşabilirsiniz.

Alan adı sunucusu için /etc/resolv.conf dosyasında aşağıdaki biçeme uygun olarak gerekli kaydı girebilirsiniz.

	nameserver NNN.NNN.NNN.NNN
    nameserver NNN.NNN.NNN.NNN

Konu ile ilgili daha detaylı bilgiye http://www.debian-tr.org/?q=debian-networking adresinden ulaşabilirsiniz.

Öncelikle pcmcia-cs paketini sisteminize yükleyin. Bu paket ile /etc/pcmcia/network betik dosyası gelir. /etc/network/interfaces dosyası yerine bu betiği çalıştırarak IP adresi atayama çalışmalısınız. İlave olarak hotplug paketinin de sisteminizde bulunmasında fayda var. Hotplug sayesinde PCMCIA kartınızı sisteminize taktığınız anda /etc/pcmcia/network betiğinin çalıştırılıp IP atamasının yapılması sağlanılmaya çalışılır.

Şayet /etc/pcmcia/network dosyası ihtiyacınıza uygun değilse /etc/pcmcia/network.opts dosyasını isteğiniz doğrultusunda özelleştirebilir ve /etc/pcmcia/network yerine /etc/pcmcia/network.opts dosyasını kullanabilirsiniz.

Ayrıca makinenizin yeniden başlatılması sırasında ağ yapılandırmanızın /etc/hotplug/net.agent tarafından aktif edilmesini sağlamak için /etc/network/interfaces dosyanızda aşağıdaki satırların bulunması gerekir.

    mapping hotplug
    script echo

Makinenizin ismini değiştirmek veya yeni isim atamak için hostname komutunu kullanabilirsiniz. hostname komutu sistem açılışında /etc/hostname dosyasından makine ismini okuyarak makine ismini aktif eder. Tanılmadığınız makine isminin kalıcı olmasını sağlamak için /etc/hostname dosyasınada bu ismi girmeniz gereklidir.

Ayrıca /etc/hosts dosyanızda makine isminiz ile ilgili bir girişin olması uygun olacaktır. Makine isminizin foo olduğunu ve sabit IP adresine sahip olduğunuzu düşünürsek aşağıdaki biçemde kayıt girişi uygundur.

Ayrıca makinenizin yeniden başlatılması sırasında ağ yapılandırmanızın /etc/hotplug/net.agent tarafından aktif edilmesini sağlamak için /etc/network/interfaces dosyanızda aşağıdaki satırların bulunması gerekir.

    NNN.NNN.NNN.NNN foo.domainisminiz.com foo

Şayet eth arabiriminiz DHCP üzerinden IP alacak şekilde ayarlanmışsa bu defa biçem şu şekilde;

127.0.0.1 localhost.localdomain localhost foo

veya

127.0.0.1 localhost.localdomain localhost
127.0.1.1 foo

şeklinde olmalı. Ayrıca /etc/nsswitch.conf dosyanızda da;

hosts:  files dns

şeklindeki kaydın yer alıyor olmasına dikkat ediniz

Ethernet kartınız için otomatik-sezinleme (auto-sensing) özelliği çalışmıyorsa bunun farklı sebepleri olabilir.

Bir çok ehternet kartı bu tür ayarlar için mii-tool'u kullanır. Sizin ethernet kartınız mii-tool tarafından desteklenmiyor olabilir. Komut satırından mii-tool'u çalıştırarak /etc/network/interfaces dosyanızda kaydı bulunan arabirimlerin durumunu anlayabilirsiniz. Şayet ethernet kartınız mii-tool tarafından desteklenmiyorsa, mii-tool yerine ethtool kullanmayı deneyebilirsiniz.

Başka bir sebep olarak ethernet kartınız da bu tür ayarların aktif edilebilmesi için ethernet kartı modülünüz özel parametrelere ihtiyaç duyuluyor olabilir. Bu parametreleride

# modinfo ilgili_modül_ismi

şeklinde öğrenebilirsiniz.

Ethernet kartı sürücünüzü modül olarak derlemediyseniz, kullandığınız önyükleyici yöneticine (grub veya lilo) açılış sırasında aktif olması üzere uygun parametreleri ekleyebilirsiniz.

Kullandığınız arabirim eth0 olsun. Bu arabirime birden fazla ip atamak için /etc/network/interfaces dosyasında et0:1, et0:2 şeklinde tanımlama yapmamız gerekir. Aşağıda eth0 arabirimi üzerine tanımlanmış ikinci ip adresini (AAA.AAA.AAA.AAA) görüyorsunuz.

    auto eth0:1
    iface eth0:1 inet static
          address AAA.AAA.AAA.AAA
          ...

Qmail çok tercih edilen MTA'lardan birisidir. Qmail, lisans sebeplerinden dolayı, sadece kaynak kodu olarak dağıtılır (resmi olarak dağıtılan binary .deb dosyası yoktur). Bundan dolayı, paket deposunun non-free kısmında qmail-src ismi ile yer alır.

Qmail'i kurabilmek için kullanılan Debian yöntemi, qmail-src paketini çekip, kendi sisteminizde derleyip binary dosyasını oluşturmak ve onunla kurulum yapmak şeklindedir.

Kabaca izlenecek yöntem aşağıdaki gibi olacaktır;

apt-get install ucspi-tcp-src qmail-src
build-ucspi-tcp
build-qmail

Bu işlem muhtemelen sisteminizde bulunan diğer MTA ile çakışacaktır. Bunun içinde build-qmail yapmadan önce sistemimizde bulunan MTA'ya göre aşağıdaki biçemdeki gibi bir komut uygun olacaktır.

# dpkg --purge --force-depends sistemimizdeki_mta_paketi

örn: dpkg --purge --force-depends exim4 veya dpkg --purge --force-depends exim4-daemon-light

Daha sonra işlemi tamamlayarak qmail kurulumunu yapabilirsiniz.

apt-get install build-essential

apt-get install build-essential libncurses5-dev

apt-get install libgtk1.2-dev

veya

apt-get install libgtk2.0-dev

apt-get install libglib1.2-dev

apt-get install libqt3-mt-dev

apt-get install libsdl1.2-dev

apt-get install zlib1g-dev

apt-get install xlibs-dev

http://www.linuks.mine.nu/irc/debian-packaging/

Ayrıca http://www.sonsuzdongu.com/belgeler/debian-paketleme.html adresinden bu konudaki Türkçe belgeye ulaşabilirsiniz.

pentium-builder paketini indirip talimatları okuyunuz.

Ses kartınızın çipsetini öğrenip uygun modülü bulabilmek için lspci komutundan faydalanabilirsiniz. Çipsetinize uygun olan modül sisteminizde yüklü ise modprobe insmod ile ilgili modülü yüklemeye çalışınız.

Discover1 ve hotplug paketi sisteminizde kurulu ise, hotplug paketi sizin sisteminiz için uygun olan modülü yükleyebilir.

Sound Blaster Live! kartları emu10k1, Onboard VIA AC97 çipseti via82cxxx_audio, Onboard Intel i810 çipseti i810_audio, 16-bit ISA Sound Blaster kartları sb modülünü kullanır.

Gerekli modülü yükledikten sonra, ses kartını kullanacak olan kullanıcıyı audio grubuna eklemeniz gereklidir. Bunun için;

adduser kullanıcı_adı audio

şeklinde bir komut uygun olacaktır. Kullanıcıyı audio grubuna ekledikten sonra değişikliğin aktif olması için (kullanıcının audio grubuna dahil olduğunun sistem tarafından algılanabilmesi için) oturumu kapatıp tekrar giriş yapınız.

Ses kartınız kullanmakta olduğunuz çekirdek tarafından desteklenmiyor olabilir. Bunun için daha üst sürüme sahip bir çekirdek kullanmanız veya mevcut çekirdeğinizde ses kartınızın desteğini sağlamak için yama uygulamanız gerekebilir. Bu konu ile ilgi daha detaylı bilgiyi çekirdek bölümündeki soru-cevaplarda bulabilirsiniz.

Müzik cd'leri gerçek bir dosya sistemine sahip değillerdir. Bazı uygulama programları ile bu cd'ler üzerinde gerçek bir dosya sistemi varmış gibi davrandırılabilir, cd içerisindeki izler (track) da normal dosya şeklinde gösterilebilir. Bu işlem "virtual file system" desteği üzerinden yapılır. Konu ile ilgili;

apt-cache show cdfs-src

komutunu işletip daha fazla ipucu yakalayabilirsiniz.

"grep CD /var/log/dmesg" komutu ile CD-ROM sürücünüzün hangi aygıt dosyasını gösterdiğini öğrenin.

Bu aygıtın 'cdrom' grubuna atanmış olduğuna emin olunuz.

Kullanıcınızı cdrom grubuna ekleyin (adduser kullanıcı_adınız cdrom). Oturumunu kapatıp tekrar giriş yaparak değişiliğin aktif olmasını sağlayınız.

CD çalabilmek için gerekli uygulama programlarını (grip, xmms veya cdcd gibi) yükleyiniz.

apt-get install cdrdao

Daha sonra aşağıdaki benzer bir komut ile kopyalama işlemini yapabilirsiniz.

cdrdao copy --device 0,0,0 --driver generic-mmc

Bu komut sizin sisteminize göre ufak tefek parametre farklılığı arz edebilir.

Buradaki "0,0,0" SCSI aygıt notasyonudur. 2.4 veya daha önceki sürüme sahip çekirdekler için CD yazıcılara ulaşabilmek için ide-scsi modülü gereklidir. 2.6 serisinde ise ide-scsi modülü işlev görmez. Bunun yerine ATAPI modülüne ihtiyacınız olacak. Ayrıca alternatif uygulama programı olarak cdparanoia'da deneyebilirsiniz.

2.4 serisi çekirdek için aşağıdaki işlemleri uygulamanız gerekir.

Çekirdeğinizin ide-scsi ve sg (SCSI generic) desteği ile derlendiğine emin olun, yada bu modüllerin yüklenmesini sağlayın.

Sistemin açılışında CDRW'ın ide-cd yerine ide-scsi tarafından kullanılmasını ve SCSI sürücüsü olarak işlev görmesini sağlamak için (SCSI emülasyonu) kullandığımız önyükleyici yöneticisine ide-scsi parametresini de ilave etmemiz gerekecek. Hangi sürücü için bu işlemi yapacağımızı ise grep hd.: /var/log/kern.log şeklindeki bir komut ile ATAPI sürücümüzün hangi sürücü harfine tekabül ettiğini bulmamız gerekir. Daha sonra buradan edindiğimiz (hdX şeklindeki) bilgiyi önyükleyici yöneticimiz içerisinde kullanacağız.

Şayet önyükleyici yöneticisi olarak lilo kullanıyorsanız, /etc/lilo.conf dosyasında append="hdX=ide-scsi" (hdX = CDRW'ımızın bağlı olduğu sürücü olacak. hdc, hdd vb. gibi) benzeri bir tanımlama uygun olacaktır.

Önyükleyici yöneticisi olarak grub kullanıyosanız, /boot/grub/menu.lst içeriside açılış sağladığınız çekirdeğin parametrelerinin ye aldığı bölümde kernel ile başlayan satırdaki parametrelerin sonuna hdX=ide-scsi (hdX = CDRW'ımızın bağlı olduğu sürücü olacak. hdc, hdd vb. gibi) şeklinde ilave yapmamız gerekecek.

Bu değişiklikleri yaptıktan sonra makinemizi yeniden başlatıp cdrecord -scanbus komutu ile kullanılabilir SCSI aygıtımızı/aygıtlarımızı görebiliyor olmamız gerekir. Bu komutun sonucu aşağıdakine benzer olacaktır.

scsibus0:
    0,0,0 0) 'PLEXTOR ' 'CD-R PX-W4824A' '1.01' Removable CD-ROM

cdrecord -tao dev=0,0,0 myfile.iso

veya benzeri bir komut ile de ISO imajını CD'ye yazabilirsiniz. Daha detaylı bilgi icin cdrecord --help ve man cdrecord komutlarını işleterek bilgi edinebilirsiniz.

Şayet 2.6 serisi çekirdek kullanıyorsanız ide-scsi çalışmayacaktır. Bu durumda ide-cd sürücüsünü ve cdrecord yazılımının güncel versiyonunu kullanmanız gerekir. Cdrecord yazılımının güncel versiyonu ATAPI aygıtları ile konuşabilecek şekile getirilmiştir. Cdrecord programında dev=ATAPI:0,0,0 veya benzeri parametreyi kullanarak cd yazabilirsiniz. cdrecord -scanbus dev=ATA: şeklinde aygıtları bulabilir, cdrecord dev=0,0,0 driveropts=burnfree image.iso biçemine uygun komutla cdrecord ile konsoldan cd yazabilirsiniz.

Cdrecord ile DVD yazabilmek için dvd+rw-tools paketine ihtiyacınız olacak veya cdrecord programının DVD için yama uygulanmış halini kullanmanız gerekecek.

Daha fazla bilgi için /usr/share/doc/cdrecord/README.ATAPI.setup dosyasına göz atabilirsiniz.

mount -o loop myfile.iso /mnt

Ayrıca isoinfo veya http://cdemu.sourceforge.net/ ile imaj içerisindeki dosyaları alabilirsiniz.

x-window-system paketini kurmaya başlamadan önce şayet sisteminizde yoksa discover1 paketine ilaveten mdetect ve read-edid paketlerini kurmanız faydalı olacaktır. Bu paketler ilk kurulum sırasında donanımını tespit etmek için kurulur, işlevi bitince mdetect ve read-edid sistemden kaldırılır. Ancak discover1 kaldırılmaz. Dolayısıyle discover1 paketi zaten sisteminizde bulunuyor olmalı.

Sadece temel bileşenleri içeren bir X-Window Sistemine sahip olmak istiyorsanız apt-get install x-window-system-core yeterli olacaktır.

Kurulumdan sonra tekrar ayarlara geri dönmek isterseniz "dpkg-reconfigure xserver-xfree86" ile yeniden yapılandırma yapabilirsiniz. Şayet birşeyler ters gider ve çalışmazsa /var/log/XFree86.0.log dosyasında konunun çözümü ile ilgili ipuçları bulabilirsiniz. X-Window'un çalışmamasının en büyük nedeni ekran kartınızın çipsetinin düzgün olarak tanıtılmamasından veya kullandığınız XFree86 versiyonu tarafından desteklenmiyor olmasından kaynaklanabilir. Ekran kartınız için en uygun sürücüyü yüklediğinize emin olunuz.

/var/log/XFree86.0.log dosyasını inceleyerek neyi hatalı yaptığınızı bulmaya çalışınız. Ekran kartınız için uygun sürücüyü yüklememiş olabilirsiniz veya çekirdeğinizde frame buffer desteği olmadığı halde siz x-window kurulumunu frame buffer kullanacak şekilde yapmış olabilirsiniz. Bu durumda X'i yeniden konfigüre etmeniz gerekir bunun için;

dpkg-reconfigure xserver-xfree86

Yine sonuç alamazsanız herşeyi silip tekrar yüklemeyi deneyebilirsiniz.

	dpkg --purge --force-depends xserver-xfree86 xserver-common
    apt-get install read-edid mdetect discover1
    apt-get install xserver-common xserver-xfree86

Hayır. X.Org için resmi bir Debian paketi yok.

En azından Sarge duyurulana kadar Debian tarafından X.Org ile ilgili bir işlem yapılmayacak. Ancak daha sonra X.Org Debian tarafından Resmi olarak desteklenmeye başlanacak. Konu ile ilgili detaylı bilgiyi http://people.debian.org/~terpstra/message/20040712.051027.74293658.html adresinde bulabilirsiniz.

X.Org paketleri şu an Ubuntu tarafından kendi sistemleri için paketlenmektedir. Tavsiye edilmemekle birlikte illaki denemek isterseniz Ubuntu depolarından faydalanabilirsiniz. Ancak Ubuntu paketleri ile Debian paketlerinin %100 uyumlu olmadığını göz ardı etmeyiniz.

Diğer yandan Debian için yapılmış resmi olmayan X.Org paketleri bulabilir bunları deneyebilirsiniz. Ancak tekrar etmekte fayda var, X.Org Debian tarafından resmi olarak desteklenmeye başlanmadan, paketleri bizzat Debian tarafından sunulmadan yapacağınız kurulumlar sadece sizi bağlar.

apt-get install xfonts-100dpi xfonts-100dpi-transcoded xfonts-75dpi xfonts-75dpi-transcoded xfonts-base-transcoded

GNOME Masaüstü Ortamına ait bileşenlerin tümünün yüklenmesini isterseniz apt-get install gnome komutu yeterli olacaktır.

Sadece en temel bileşenlere sahip bir GNOME Masaüstü Ortamı kurmak istiyorsanız bu defa apt-get install gnome-core komutu yeterli olur.

K Masaüstü Ortamına ait tüm bileşenlerin yüklenmesini isterseniz apt-get install kde kde-i18n-tr komutu KDE ile ilgili bileşenlerin tümünü kuracaktır.

Sadece en temel bileşenleri içeren bir KDE'ye sahip olmak istiyorsanız apt-get install kde-core kde-i18n-tr.

Veya biraz daha fazla bileşen içersin isterseniz apt-get install kde-core kde-i18n-tr kdegraphics kdeadmin kdemultimedia temel bileşenlere ilave olarak kdegraphics,kdeadmin,kdemultimedia ve bunlara bağımlı olan diğer paketleri de kurmuş olursunuz.

Lisans problemleri sebebi ile debian depolarında yer almaz. Ancak resmi olmayan Debian paketlerine ftp://ftp.nerim.net/debian-marillat/index.html adresinden ulaşabilirsiniz.

	Not
	Nvidia sürücülerini module-asisstant yardımı ile kurabilmek için kararsız (unstable) depodan faydalanmak gerekecek. nvidia-kernel-source paketi şu an için sadece kararsız (unstable) depoda yer almaktadır.

Öncelikle, /etc/apt/sources.list dosyanızda aşağıdaki depo adresinin olduğundan emin olunuz.

deb http://ftp.tr.debian.org/debian unstable main contrib non-free

Daha sonra;

	apt-get update
	apt-get install module-assistant
	apt-get install nvidia-glx nvidia-kernel-common
	module-assistant update
	module-assistant prepare
	module-assistant auto-install nvidia

dpkg-reconfigure xserver-xfree86 komutu ile x-window ayarlarını yeniden yapın. Yapılandırma işleminde sürücünüzü nvidia olarak seçin ayrıca yapılandırma işleminin son adımında yer alan GLcore ve dri modüllerini yüklenmeyecek şekilde (işaretsiz olarak) ayarlanmasına glx modülünün ise yüklenecek şekilde (işaretlenmiş olarak) ayarlanmış olmasına dikkat ediniz.

Detayları http://home.comcast.net/~andrex/Debian-nVidia/installation.html adresinde bulabilirsiniz.

	Not
	Kurulumu yapmadan önce cp -p /etc/X11/XF86Config-4 /etc/X11/XF86Config-4.yedek ile yedek alırsanız herhangi bir sorun olduğunda eski ayarlara dönebilmeniz daha kolay olacaktır.

http://xoomer.virgilio.it/flavio.stanchina/debian/fglrx-installer.html

Adresinde gerekli bilgiyi bulabilirsiniz.

Çekirdeğinizde USB mouse ve input/HID desteklerinin bulunduğuna emin olun. Standart Debian çekirdekleri buna sahiptirler. Sonraki adım olarak;

cd /dev && MAKEDEV usb && MAKEDEV input

Daha sonra donanımınıza uygun olacak şekilde, modprobe usb-uhci veya modprobe usb-ohci modülünü yükleyin. Ardından, hid ve mousedev modüllerinide aktif edip XFree86'ya /dev/input/mice'ı kullanmasını söyleyip deneyiniz.

Bunun için en çok tercih edilen yöntem CUPS yazılımı ile tanıtmakdır.

apt-get install cupsys cupsys-bsd cupsys-client foomatic-bin samba smbclient gs-esp a2ps

Ardından http://localhost:631/admin ile CUPS yönetici paneline ulaşıp gerekli ayarları yapabilirsiniz.

psmouse ve mousedev modüllerinin yüklendiğine emin olunuz. Yüklemek için;

modprobe psmouse
modprobe mousedev

Açılışta otomatik yüklenmesini sağlamak için de /etc/modules içerisine yazabilirsiniz.

Aşağıdaki komutları root olarak uygulayınız.

Logitech Internet Navigator Keyboard (Y-BF37) için :

setkeycodes e03b 59 e03c 60 e03d 61 e03e 62 e03f 63 e040 64 e041 65 e042 66 e043 67 e044 68 e057 87 e058 88

Microsoft Natural MultiMedia Keyboard 1.0A için :

setkeycodes e03b 59 e008 60 e007 61 e03e 62 e03f 63 e040 64 e041 65 e042 66 e043 67 e023 68 e057 87 e058 88

Bu yöntem XFree86 4.3 veya üzeri sürümler için çalışır.

Bu geçici bir problem, şu an için E yerine sadece Enter ile işlemi başlatabilirsiniz.

Belki aradığınız paketin istediğiniz sürümünü http://www.apt-get.org benzeri gayri-resmi depolardan temin edebilirsiniz. Veya kullanmakta olduğunuz sürümün bir üstündeki depoya bakıp paketiniz oralarda varsa, kaynak kodunu indirip kendi sisteminizde derleyerek deb paketini oluşturabilirsiniz.

Aradığınız paket unstable depoda yer alıyor olsun; Unstable depo için gerekli olan deb-src satırını /etc/apt/sources.list dosyanıza ekleyiniz. Daha sonra;

apt-get update
apt-get build-dep <paket_ismi>
apt-get -b source <paket_ismi>

Şeklinde sisteminizde yeni bir deb paketi oluşturmaya çalışıp oluşan deb paketini kurmaya çalışabilirsiniz.

Diğer yandan paketi Unstable depodan direk olarak indirip kurmayı deneyebilirsiniz.

Bu yöntemlerin hepsi, resmi olmayan ve problemlerle karşılaşma ihtimalinizin olduğu yöntemlerdir. Bu şekilde kurulan paketlerin %100 kararlı veya sorunsuz olarak çalışabileceği garanti edilemez. Ancak bu kesin sorun çıkarır anlamında da algılanmamalıdır.

	Not
	Şayet kaynak kodu üzerinde değişiklik yapmak istiyorsanız yukarıdaki son satırı -b parametresini dahil etmeden işletiniz. Daha sonra kaynak kodun yer aldığı dizine geçerek yapmak istediğiniz değişiklikleri yapıp fakeroot debian/rules binary veya dpkg-buildpackage -uc -us -rfakeroot komutunu işletiniz.

Bu tür yöntemlerin hepsinde olduğu gibi bu işlem için birden fazla yöntem uygulamak mümkün.

Daha detaylı bilgi için; http://www.debian.org/doc/manuals/apt-howto/ch-search.tr.html

update-alternatives komutu ile aynı kategorideki yazılımlardan birisinin varsayılan olarak seçilebilmesini sağlayabilirsiniz.

Misal olarak; update-alternatives --display x-window-manager komutu ile sisteminizdeki mevcut Pencere Yöneticilerini görebilir, dilediğiniz birisini varsayılan olarak atayabilirsiniz. Herhangi bir Pencere Yöneticisini varsayılan olarak atama yapabilmek için ise; update-alternatives --config x-window-manager komutunu kullanabilirsiniz.

Benzer şekilde sisteminizdeki tarayıcılardan birisini varsayılan olarak atayabilmek için anahtar kelime www-browser olacaktır. update-alternatives --config www-browser ile de varsayılan olarak belirlenmesini istediğiniz tarayıcınızı değiştirebileceksiniz. Masaüstü yöneticimizi değiştirebilmek için ise anahtar kelime x-display-manager olacaktır. Bu işlem için de update-alternatives --config x-display-manager komutunu işletmek gerekecek.

Varsayılan editörümüzü değiştirebilmek için; update-alternatives --config editor

Benzer şekilde örnekleri çoğaltmak mümkün olmakla birlikte tüm seçeneklerinizin, yani mevcut anahtar kelimelerinizin neler olduğuna ls -al /etc/alternatives komutu ile bakabilirsiniz.

Sistemdeki paket listesini kaydetmek için; var olan

dpkg --get-selections > selections.txt

Gerektiğinde başka bir makinede bu listeyi kullanarak hızlıca kurulum yapabilmek için;

dpkg --set-selections < selections.txt
apt-get deselect-upgrade

dpkg -l

komutu ile sisteminize kurduğunuz, kaldırdığınız tüm paketlerin listesini ve sürümlerini görebilirsiniz. Sisteminizde tamamıyle kurulu olan paketlerin listesini almak için aşağıdaki komut daha uygun olacaktır.

dpkg -l | awk '/^ii/ {print}'

Bu konudaki detaylar için daha sonraki soru ve cevapları takip ediniz.

http://packages.debian.org adresinden aradığınız paketi sorgulayarak bulabilirsiniz, veya sisteminiz üzerinden de benzer sorgulamayı yapabilirsiniz. Bunun için /etc/apt/sources.list dosyanızda depo adreslerinin uygun şekilde yer alması ve ardından da paket indexinizi apt-get update ile güncellemeniz gerekir. apt-get update işlemi sonucunda /var/lib/apt/lists/ dizini içerisinde sonu Packages ifadesi ile biten (/var/lib/apt/lists/*_Packages) dosyalarda kullandığınız depolardaki paketlerin listesi yer alır. Daha sonra bu liste üzerinde apt-cache komutu ile sorgulama yapabilirsiniz.

apt-cache search <sorgu<

Örnek: apt-cache search apache, apt-cache search x-window

Bundan başka,

Gayri-resmi paketleri kullanmak için ;

dpkg -l <paket_ismi>

COLUMNS=200 dpkg -l

#dpkg -l
Desired=Unknown/Install/Remove/Purge/Hold
| Status=Not/Installed/Config-files/Unpacked/Failed-config/Half-installed
|/ Err?=(none)/Hold/Reinst-required/X=both-problems (Status,Err: uppercase=bad)
||/ Name           Version        Description
+++-==============-==============-===========================================
ii  adduser        3.47           Add and remove users and groups
ii  analog         5.23-0woody1   analyzes logfiles from web servers

[....]

Görüldüğü üzere dpkg -l çıktısı yukarıdaki şekilde uzayıp gider. Soruda da belirtildiği gibi burada önemli olan bazı ifadeler vardır;

ii = Paket normal olarak yüklendi

rc = Paket yüklendikten sonra apt-get remove ile kaldırıldı ancak konfigürasyon dosyaları halen sistemde duruyor anlamındadır. Paket kaldırılırken ayar dosyalarıda kalmasın isterseniz, bunun icin apt-get remove --purge ile kaldırmak gerekir.

pn = Paket ayar dosyaları ile birlikte sistemden kaldırıldı. dpkg -l <paket_ismi> çıktısının sol tarafında +++ ile belirtilen üç hanelik yer vardır.

Sisteme sorunsuzca yüklenmiş paketleri görebilemek için; dpkg -l | awk '{ if($1 == "ii") print }' veya dpkg -l | awk '/^ii/ {print}' Benzer şekilde durumu rc olanları listelemek için; dpkg -l | awk '/^rc/ {print}' Diğer yandan dpkg --get-selections sistemde yüklü olan paketleri (paketin sadece ayar dosyaları yüklü olsa bile) getirir. Ancak biz sadece düzgünce yüklenmiş olan paketleri görmek istiyorsak dpkg --get-selections | awk '{ if($2 == "install") print $1}' şeklinde de bu paketleri görebilmemiz mümkün.

Paket *.deb şeklinde elinizde mevcutsa dpkg -i <paket_ismi> şeklinde bunu sisteme yükleyebilirsiniz. Ancak yüklemeye çalıştığınız paket başka bir pakete veya paketlere de bağımlı ise paketin bağımlı olduğu diğer paketleri de temin edip yüklemek gerekir. Paket yükleme işlemi için genelde apt-get install yöntemi tercih edilir. apt-get install <paket_ismi> ile, belirttiğiniz paket indirilip sisteme dpkg -i ile sizin kurulur. Gerekli paket bağımlıklarını da apt-get halleder.

Bütün bunlardan önce kurmak istediğiniz paketi tespit etmeniz gerekir. Bunun için de Paketleri nasıl bulabilirim başlıklı sorunun cevabına göz atmanız yerinde olacaktır.

Daha detaylı bilgi için : http://www.debian-tr.org/?q=debian-quick-apt

Şayet paket .deb olarak elinizde varsa, dpkg -i paket_ismi ile aynı paketin tekrar kurulmasını sağlayabilirsiniz. Veya apt-get install --reinstall paket_ismi ile paketi yeniden kurabilirsiniz.

Bu işlemi en alt seviyede dpkg --remove ile gerçekleştirebilirsiniz. apt-get --remove <paket_ismi> (veya dpkg -r <paket_ismi>) ile kaldırmak istediğiniz paketi sistemden kaldırabilirsiniz. Ancak burada dikkat edilmesi gereken iki nokta var. Birincisi, --remove ile paketi kaldırdığınızda o pakete ait konfigürasyon dosyaları sistemde kalır. Siz daha sonra aynı paketi sisteme kurarsanız, paket en son ayarladığınız konfigürasyon ile çalışmaya devam eder. İkinci nokta, dpkg --remove ile paketi kaldırırken şayet -varsa- o pakete bağımlı diğer paketlerden sistemden kaldırılır.

Bu durumda, birinci nokta için --purge parametresi paketin sistemden tümden kaldırılmasını sağlar.

dpkg --purge --remove <paket_ismi>, veya dpkg -P -r <paket_ismi> ile paketi kalıntı bırakmadan kaldırabilirsiniz.

Yukarıda sözü edilen ikinci nokta için ise;

dpkg --force-depends --remove <paket_ismi> ile sadece <paket_ismi> ile belirtilen paketin kaldırılmasını sağlayabilirsiniz.

Paket kaldırmak için benzer şekilde, apt-get remove <paket_ismi> veya apt-get remove --purge <paket_ismi> şeklinde apt-get'ide kullanabilirsiniz.

Sistemden paket kaldırmak için kullanabileceğiniz yöntemler bunlarla sınırlı değil elbette, synaptic, aptitude, dselect gibi araçlarıda tercih edebilirsiniz.

Sisteminizde kaldırırken --purge ifadesini kullanmadığınız tüm paketleri görebilmek için;

dpkg -l | awk '/^rc/ {print $2}' veya COLUMNS=200 dpkg -l | awk '/^rc/ {print $2}'

Bunları sistemden tamamen temizlemek için ise;

dpkg -l | awk '/^rc/ {print $2}' | xargs dpkg --purge veya COLUMNS=200 dpkg -l | awk '/^rc/ {print $2}' | xargs dpkg --purge

Böylece sistemden daha önce purge işlemini ilave etmeden kaldırmış olduğunu ancak konfigürasyon dosyaları halen duran paketleride tamamen temizlemiş olursunuz.

Sisteminize bir A paketini kurdunuz, kurulum sırasında A paketine bağımlı olan B ve C paketlerininde geldiğini farzedelim. Siz kurulumdan sonra herhangi bir sebeple A paketini sisteminizden kaldırmak istediğinizde, A ya bağımlı olan B ve C paketleri sistemde kalacaktır. Genel olarak bu paketleri bulup temizleyebilmek için deborphan veya debfoster araçlarını kullanabilirsiniz.

deborphan için http://www.tribe.eu.org/deborphan/

debfoster için http://www.fruit.eu.org/debfoster/

Şayet bir paketi kaldırırken herhangi bir sebepten dolayı tutarsız durum oluşursa, paket düzgünce sistemden kaldırılamaz ve yeniden yüklemek istediğinizde de yüklenmez ise;

dpkg --purge --force-remove-reinstreq paket_ismi

ile bu tutarsız durumdan kurtulmayı deneyiniz.

apt-setup yazılımı size bu konuda yardımcı olabilir. Şayet bu işlemi elle yapmak isterseniz, /etc/apt/sources.list dosyasında isteğinize uygun şekilde değişiklik yapıp apt-get update ile index'inizi güncellemeniz yeterli olacaktır.

/etc/apt/sources.list dosyanızı sadece Sarge depolarından oluşacak şekilde uygun şekilde ayarlayın ve;

apt-get update
apt-get install apt-utils debconf dpkg
apt-get upgrade

dpkg -x <paket_ismi>.deb /içeriğin/açılacağı/dizin_ismi/

dpkg --force-confmiss -i <paket_ismi>

df komutunu kullanabilirsiniz. df -h ile daha okunabilir bir sonuç elde etmeniz mümkün.

cd /dizin_ismi/
du -sk *
# Kontrol etmek istediğiniz dizinler için tekrarlayın